Dân tộc Ơ đu (10/05/2017 09:50 AM)

Tộc người Ơ Đu thuộc nhóm Môn - Khơme. Tộc người này còn có tên là Tày Hạt. Đồng bào tự gọi tên dân tộc mình là Phrom Ơ Đu (người Ơ Đu). Mặc dù dân số hiện nay chỉ có trên dưới 1.000 người, nhưng tộc người Ơ Đu vẫn là một trong 54 thành phần dân tộc và 1 trong 5 dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam.

Về nguồn gốc, theo tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học và truyền thuyết của người Ơ Đu: xưa kia người Ơ Đu khá đông đúc, cư trú suốt một vùng dọc sông Nậm Nơn và Nậm Mộ rộng lớn. Họ ở cả Việt Nam và Lào. Ở Việt Nam có 3 trung tâm chính là Mường Lằm (tức vùng xã Hữu Khuông và Hữu Dương), Xiềng Mèn (vùng xã Yên Na, Yên Tĩnh, Yên Hòa) huyện Tương Dương và Xốp Tăm (xã Tà Cạ, huyện Kỳ Sơn). Nghệ An là tỉnh duy nhất ở Việt Nam có người Ơ Đu sinh sống.

Người Ơ Ðu sinh sống chủ yếu bằng nương rẫy và một phần ruộng nước. Mỗi năm họ chỉ làm một vụ: phát, đốt, gieo hạt từ các tháng 4 - 5 âm lịch, thu hoạch vào các tháng 9 - 10. Công cụ làm rẫy gồm rìu, dao, gậy chọc lỗ. Ngoài lúa là giống cây trồng chính, còn trồng sắn, bầu, bí, ngô, ý dĩ, đỗ, hái lượm và săn bắn vẫn có vị trí quan trọng trong đời sống. Chăn nuôi trâu bò, lợn gà, dê khá phát triển. Trâu, bò dùng làm sức kéo, lợn gà sử dụng trong các dịp cưới, nghi lễ tín ngưỡng, cúng ma... Ðan lát đồ gia dụng bằng giang, mây, một phần tiêu dùng, phần để trao đổi. Ngược dòng thời gian khi mới ngụ cư họ còn biết dệt vải để mặc và trao đổi.

Trước đây, ngôi nhà truyền thống của người Ơ Đu là nhà sàn, phải dựng quay đầu vào núi (dựng chiều dọc). Khi dựng cột phải tuân theo một thứ tự nhất định. Nay kiểu nhà này không còn nữa. Họ ở sàn nhà giống như nhà sàn người Thái.Trang phục không có đặc tính tộc Ơ Đu mà chịu ảnh hưởng khá mạnh mẽ của cư dân Việt - Mường và Thái.

Về quan hệ xã hội, do số lượng dân số ít, sống xen kẽ với người Khơ Mú và Thái cho nên các mặt quan hệ xã hội văn hóa của họ chịu nhiều ảnh hưởng hai dân tộc này. Người Ơ Ðu lấy họ theo họ Thái, Lào. Tổ chức dòng họ rất mờ nhạt. Trưởng họ là người có uy tín, được kính trọng và có vai trò lớn trong dòng họ. Gia đình người Ơ Ðu là gia đình nhỏ phụ quyền. Ðàn ông quyết định tất thẩy các công việc trong nhà. Phụ nữ không được hưởng thừa tự. Họ phổ biến tục ở rể. Lễ vật trong dịp cưới không thể thiếu là thịt sóc, thịt chuột sấy khô và cá ướp muối.Phụ nữ đẻ ngồi tại góc nhà phía gian dành cho phụ nữ. Nhau trẻ bỏ vào ống tre đem chôn ngay dưới gầm sàn. Tuổi đứa con được tính từ ngày có tiếng sấm trong năm. Khi đó đứa bé được coi là đầy năm và được bố mẹ làm lễ đặt tên.

Người Ơ Ðu tin rằng khi người chết, hồn biến thành ma. Hồn thân thể ngụ tại bãi tha ma, hồn gốc ở chỏm tóc ở lại làm ma nhà. Ma nhà chỉ ở với con cháu một đời theo thứ tự từ con trai cả đến con trai thứ. Khi các con trai đã chết hết, người ta làm lễ tiễn ma nhà về với tổ tiên. Nơi thờ ma nhà tại góc hồi của gian thứ hai.

Người Ơ Ðu ăn tết Nguyên đán, tết cơm mới. Ngày hội lớn nhất là lễ đón tiếng sấm trong năm. Ngày đó, cư dân khắp nơi đổ về mở hội tế trời, mổ trâu, bò, lợn ăn mừng tại bản. Họ biết sử dụng thành thạo các loại nhạc cụ của người Khơ Mú, Thái như: sáo, khèn, chiêng, trống; thuộc các làn điệu dân ca Khơ Mú, Thái, kể chuyện dã sử.


Một số hình ảnh dân tộc Ơ đu:




 

Ban biên tập

 |  Đầu trang
 
<<   <  1  >  >>
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Liên kết website
Skip portletPortlet Menu
LIÊN KẾT WEBSITE